ಸುಕೋ ಸೌಹಾರ್ದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಂತ್ಯ
ಬೆಂಗಳೂರು: ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ತೆರಿಗೆ ವರದಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಸುಕೋ ಸೌಹಾರ್ದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮೋಹಿತ್ ಮಸ್ಕಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರವಿ ವಿ. ಹೊಸಮನಿ ಅವರ ಪೀಠವು Criminal Petition No.5923/2019 ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ, ಇದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (ITAT) ನೀಡಿದ್ದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಮುಖ್ಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ, 2015ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳನ್ನು Rule 114E ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಳಪಡಿಸುವ ನಿಯಮ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ITATನ ಅಂತಿಮ ನಿಲುವು.
https://chat.whatsapp.com/FCEnlTkAKCC0MGPhXtX4i4
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಕೋ ಸೌಹಾರ್ದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು. ಬ್ಯಾಂಕ್ Income-tax Act, 1961ರ Section 285BA ಹಾಗೂ Income-tax Rules, 1962ರ Rule 114E ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ Statement of Financial Transactions (SFT) ಅಥವಾ reportable accounts ಸಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇಲಾಖೆಯ ಆರೋಪವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಆರೋಪವು 2004-05ರಿಂದ 2015-16ರವರೆಗಿನ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿತ್ತು:
2015ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ Rule 114E ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕಡ್ಡಾಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇತ್ತೇ? ITAT ಈಗಾಗಲೇ ಏನು ಹೇಳಿತ್ತು? ಇದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ITAT ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಣಯ ನೀಡಿತ್ತು. ITATನ ಪ್ರಕಾರ, Rule 114Eಗೆ ಮಾಡಲಾದ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಆ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳನ್ನು ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನದ ಅವಧಿಗೆ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳನ್ನು Rule 114E ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಳಪಡಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು bona fide belief ಮತ್ತು reasonable causeಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ITAT ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು. ಈ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸಿದ್ದ ದಂಡವನ್ನು ITAT ರದ್ದುಪಡಿಸಿತ್ತು.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ನಿಲುವು
ಪ್ರಕರಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಬಂದಾಗ, ಇದೇ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಕುರಿತು ITAT ನೀಡಿದ್ದ ನಿರ್ಣಯ ಅಂತಿಮವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ವಿವಾದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, 2015ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ಕ್ಕೂ ಮುನ್ನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ Section 285BA ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವುದು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ, “accused no.1-Bank being Sauharda Co-operative Bank had violated Section 285BA of Act for period prior to 01.04.2015” ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಾರಾಂಶದ ನಿಲುವು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದವು ಯಾವುವು?
ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ 29 ಮಾರ್ಚ್ 2019ರ ದೂರನ್ನು, 8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019ರ ಆದೇಶವನ್ನು, ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ Special Court (Economic Offences) ಮುಂದೆ ಬಾಕಿ ಇದ್ದ C.C. No.130/2019ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕಾನೂನು ಪರಿಹಾರ ದೊರೆತಿದೆ.
Section 285BA ಎಂದರೇನು?
ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, Section 285BA ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಅಥವಾ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಯಾವ ರೀತಿಯ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು Income-tax Rulesನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ Section 285BA ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ SFT ವರದಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಂಬಂಧಿತ Rulesನಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
Rule 114E ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ?
Rule 114Eನಲ್ಲಿ Section 285BA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ Specified Financial Transactions ಮತ್ತು Reportable Accountsಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ: 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015ರಿಂದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳನ್ನು Rule 114E ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ITATನ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ
ಈ ತೀರ್ಪು ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ Section 285BA/Rule 114E ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಆರೋಪ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು Rulesಗಳ ನಿಖರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸುಕೋ ಸೌಹಾರ್ದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣ, ಅದರಲ್ಲೂ 2015ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ಕ್ಕೂ ಮುನ್ನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ Rule 114E ಅನ್ವಯದ ಕುರಿತು ITAT ನೀಡಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಾನೂನು ನಿಲುವಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಿರುವ ತೀರ್ಪಾಗಿದೆ.
ತೀರ್ಪಿನ ವ್ಯಾಪಕ ಕಾನೂನು ಮಹತ್ವ
ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ liability ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಸಂಬಂಧಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ criminal prosecutionಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಬಾದ್ಯತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಹಳೆಯ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲೇಖ (legal precedent/reference) ಆಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕರಣದ facts, assessment year, ಸಂಬಂಧಿತ Rule ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ತೀರ್ಪಿನ ಸಾರಾಂಶ
ಸುಕೋ ಸೌಹಾರ್ದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2015ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ಕ್ಕೂ ಮೊದಲಿನ ಅವಧಿಗೆ Rule 114E ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ITATನ ಅಂತಿಮ ನಿಲುವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, Section 285BA ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಆರೋಪದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಹಳೆಯ ತೆರಿಗೆ-ವರದಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ “ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗಿದ್ದ ಕಾನೂನು ಯಾವುದು?” ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.