ಆರ್‌ಬಿಐನ 10 ವರ್ಷಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕತ್ವ ನಿರ್ಬಂಧದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಔರಂಗಾಬಾದ್ ಪೀಠದ ಬೆಂಬಲ
ಮುಂಬೈ: ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಹಕಾರ ಸಚಿವ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರಿಗೆ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಔರಂಗಾಬಾದ್ ಪೀಠವು 10 ವರ್ಷಗಳ ನಿರ್ದೇಶತ್ವ ನಿಯಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರ ರಿಲೀಫ್ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕೊಂದರಲ್ಲಿ ಸತತ 37 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಪಾಟೀಲ್, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ತಮ್ಮನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿರುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು.
https://chat.whatsapp.com/FCEnlTkAKCC0MGPhXtX4i4
ಆರ್‌ಬಿಐ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿರುವ ನಿರ್ದೇಶಕತ್ವದ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹೊಸಬರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ವಿಚಾರಗಳು ಸಹಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿವೆ.
ಆರ್‌ಬಿಐ ಆದೇಶ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಅರ್ಜಿ
ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ, 1949ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 10ಎ(2ಎ)(i) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತ್ತು. ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಅವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾದ ನಿರ್ದೇಶಕತ್ವದ ಅವಧಿ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ, ತಮ್ಮ ವಾದ ಆಲಿಸಲು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ನೀಡಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪಾಲಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆರ್‌ಬಿಐ, ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ ‘ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದು’ ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು. ತಿದ್ದುಪಡಿ ನಿಯಮವು ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ನಿರ್ದೇಶಕತ್ವದ ಅವಧಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಆರ್‌ಬಿಐನ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.
ಆರ್‌ಬಿಐ ವಾದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮನ್ನಣೆ
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ನಿತಿನ್ ಬಿ. ಸೂರ್ಯವಂಶಿ ಮತ್ತು ಅಬಾಸಾಹೇಬ್ ಡಿ. ಶಿಂಧೆ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು, ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು 37 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ವಾದದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಅಂಶಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರ ರಿಲೀಫ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದ ಕೊಲ್ಹಾಪುರ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಪೀಠದ ತೀರ್ಪಿನ ತರ್ಕವನ್ನೂ ಔರಂಗಾಬಾದ್ ಪೀಠವು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.
ದೀರ್ಘಕಾಲ ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದರಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಹೊಸಬರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಸೆಕ್ಷನ್ 10ಎ(2ಎ)(i)ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಹಿಂದಿನ ಪೀಠದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಔರಂಗಾಬಾದ್ ಪೀಠವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.
ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಾಕಿ ಇದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಧ್ಯಂತರ ರಿಲೀಫ್ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.
ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ
ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಅವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಂತರ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ನಿರ್ದೇಶಕತ್ವದ ಅವಧಿ ನಿರ್ಬಂಧದ ಕುರಿತ ಅವರ ಮೂಲ ಕಾನೂನು ಸವಾಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಇನ್ನೂ ಹೊರಬಿದ್ದಿಲ್ಲ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿರುವವರ ಮೇಲೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ನಾಯಕತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಅರ್ಹತೆ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಸಹಕಾರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಂದೆಯೂ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸವಾಲು ಎದುರಾಗಲಿದೆ.
