ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಮಪತ್ರ ಹಂತದಲ್ಲೇ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ರಿಟರ್ನಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲ: ಕಾನೂನು ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಮುಂಬೈ: ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿರುವ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ನಿರ್ಬಂಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಎದುರಾಗಿರುವ ಅಡ್ಡಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಸಡಿಲವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನಾಮಪತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ನಾಮಪತ್ರವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ರಿಟರ್ನಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಇದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸಹಕಾರ ಇಲಾಖೆ ಕಾನೂನು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
https://chat.whatsapp.com/FCEnlTkAKCC0MGPhXtX4i4
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ಟೇಟ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ವಿದ್ಯಾಧರ ಅನಾಸ್ಕರ್ ಅವರು ನೀಡಿರುವ ಕಾನೂನು ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಆಕ್ಟ್, 1949ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮಿತಿ ಒಂದು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅನರ್ಹತೆ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಹಾಗೂ 2014ರ ಸಹಕಾರಿ ಚುನಾವಣಾ ನಿಯಮಗಳು ಇಂತಹ ಅನರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾಮಪತ್ರವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರಿಟರ್ನಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.
ಅನಾಸ್ಕರ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅನರ್ಹತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳು ಎಂಬುದು. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಆಕ್ಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಿಟರ್ನಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಸ್ವತಃ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಂಡು ನಾಮಪತ್ರ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಹಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಚುನಾವಣಾ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಸಾರ.
ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಗತ್ಯ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 10 ವರ್ಷಗಳ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಅಥವಾ ಚುನಾವಣಾ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ, ರಿಟರ್ನಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದೀಗ ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಧಾರ ಹೊರಬರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಲಾತೂರ್ ಪ್ರಕರಣವೂ ಮಹತ್ವದ್ದು
ಈ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಲಾತೂರ್ನ ವಿಭಾಗೀಯ ಜಂಟಿ ನಿಬಂಧಕರ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಅಪೀಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ 68/2026 ಕೂಡ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ನಿರ್ಬಂಧವು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅನರ್ಹತೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ನಾಮಪತ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಹಕಾರಿ ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವೂ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.
ಗೋವಾ ಮಾದರಿಯತ್ತ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಮನ?
ಅನಾಸ್ಕರ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋವಾ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಆರ್ಡಿನೆನ್ಸ್, 2026ರ ಮೂಲಕ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಆರ್ಬಿಐ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಸಹಕಾರಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವೂ ತನ್ನ ಸಹಕಾರಿ ಕಾಯ್ದೆ ಅಥವಾ ಚುನಾವಣಾ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದು, ಅನ್ವಯಿಸುವ ಆರ್ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ರಿಟರ್ನಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಗೊಂದಲ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಸಿಗಲಿದೆಯೇ ಚುನಾವಣಾ ಅವಕಾಶ?
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಕಾನೂನು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ, 10 ವರ್ಷಗಳ ನಿರ್ಬಂಧದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾಮಪತ್ರ ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡಿರುವ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ, 10 ವರ್ಷಗಳ ನಿರ್ಬಂಧವೇ ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ನಾಮಪತ್ರ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ರಿಟರ್ನಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೇ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಸದ್ಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು 10 ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ –3 ವರ್ಷಗಳ ಕೂಲಿಂಗ್ ಆಫ್ ನಿಯಮದ ಕುರಿತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾನೂನು ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರ್ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಇದು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ.